Talmhaíocht

Talmhaíocht

Tosaíocht de chuid Chúnamh Éireann é cuidiú le feirmeoirí gabháltas beag bia a bhfuil níos mó cothú ann a fhás dóibh féin agus dá dteaghlaigh.  Tá síolta níos fearr, creidmheas agus leasú ag déanamh difir mhóir.

Talmhaíocht

Tá Éirinn chun tosaigh sa domhan sna hiarrachtaí chun deireadh a chur le hocras domhanda agus tearc-chothú. Cuireann beartas Chúnamh Éireann sa réimse seo béim ar thábhacht  na hearnála talmhaíochta i dtíortha atá i mbéal forbartha mar mheán chun ioncam na mbocht a ardú, rud a chabhróidh le bochtaineacht agus ocras a laghdú.

Cónaíonn formhór na ndaoine bochta san Afraic Fho-Shahárach (an ceantar is mó a bhfuil aird Chúnamh Éireann air) faoin tuath, go leor acu ag maireachtáil ar shaothrú talún. Tugann Cúnamh Éireann tús áite d’fheirmeoirí gabháltas beag mar seo, go háirithe d’fheirmeoirí ban, chun cur le méid agus le caighdeán cothaithe an bhia a tháirgeann siad le n-ithe agus le díol. Tá síolta níos fearr, níos mó leasaithe ar chaighdeán níos airde chun barra a fhás agus rochtain níos fearr ar chreidmheas ag déanamh difir mhóir.

Ag féachaint chun cinn, faoi 2050 beidh gá le méadú 60-70% ar tháirgeacht bia ar fud an domhain chun freastal ar riachtanais dhaonra an domhain atá ag dul i méid. Is ar thíortha atá i mbéal forbartha is mó a bheidh brú. Meastar go gcaithfidh siad  a gcuid táirgeachta bia a dhúbailt.  Deir Tascfhórsa Ardleibhéal na Náisiún Aontaithe ar Ocras United Nations High Level Task Force on Hunger go bhfuil tacaíocht d’fheirmeoirí gabháltas beag ar cheann de na bealaí is tábhachtaí  chun aghaidh a thabhairt ar ocras domhanda agus chun slándáil bia a chinntiú do na glúine atá ag teacht inár ndiaidh. Aontaíonn Cúnamh Éireann leis seo.   Tá ár dtacaíocht treisithe don earnáil thalmhaíochta i dtíortha i mbéal forbartha bunaithe ar na moltaí i dTuarascáil an Tascfhórsa ar Ocras 2008, agus tógann sé ar an taithí fada atá againn ag tacú le talmhaíocht i gcláir thíortha Chúnamh Éireann.     

Taighde Talmhaíochta ar mhaithe le Forbairt 

Is as taighde talmhaíochta  a gheofar an bealach chun feabhas a chur ar tháirgeacht talmhaíochta agus ar úsáid agus ar stóráil bia.  Tá éifeacht dhrámatúil tar éis a bheith ag taighde a rinneadh roimhe seo - mar shampla , trí phórtha beostoic feabhsaithe, trí fómhair ríse níos airde san Afraic agus trí lotnaidí barr a laghdú.

Dá réir sin, cuirimid béim láidir ar thacaíocht a thabhairt do thaighde talmhaíochta dhomhanda ar fhorbairt, mar a dhéanann an Grúpa Comhairleach ar Thaighde Talmhaíochta Idirnáisiúnta (CGIAR). Consultative Group on International Agricultural Research (CGIAR).

Is córas domhanda do thaighde talmhaíochta  ar fhorbairt é CGIAR a dhéanann taighde ar fhorbairt agus ar iomadú síolta atá níos táirgiúla agus níos crua agus atá in ann tuillte agus triomach a sheasamh agus ar mhodhanna feirmeoireachta níos fearr.   Is í an aidhm ná barra níos mó a bhaint amach agus forbairt a dhéanamh ar bharraí a bhfuil cothú níos fearr iontu, agus ag an am céanna ag baint feidhme as cleachtais fheirmeoireachta níos inbhuanaithe atá ciallmhar ó thaobh aeráide agus íogaireach ó thaobh cothaithe agus inscne.

Tá tacaíocht Chúnamh Éireann atá dírithe ar thaighde talmhaíochta laistigh de CGIAR bunaithe go straitéiseach ar na moltaí i dTuarascáil an Tascfhórsa ar Ocras 2008. Tugaimid tosaíocht do thaighde a chuireann feabhas ar tháirgeacht  fheirmeoirí gabháltas beag ar bhealaí atá ciallmhar ó thaobh aeráide agus íogaireach ó thaobh cothaithe agus inscne.   

Tionchar an athrú aeráide

Tá athruithe atá ag teacht chun cinn, cuid acu tobann, ar phátrúin aimsire na séasúr a bhí seanbhunaithe go dtí seo, tar éis é a dhéanamh an-deacair a thuar cén uair is fearr le cur agus cén uair le baint.  Tá triomach agus tuillte níos coitianta. Chun aghaidh a thabhairt ar an dúshlán seo, agus chun teacht aniar agus inbhuanaitheacht a neartú, táimid gníomhach ag spreagadh teicnící nua feirmeoireachta agus cleachtais fheirmeoireachta ‘ghlais’ atá bunaithe ar thaighde agus ar fhianaise maidir leis an méid a n-éiríonn leis. Áirítear orthu sin caomhnú, talmhaíocht, agrafhoraoiseacht, scéimeanna bhainistiú uisce, gairdíní glasraí ardaithe agus úsáid síolta atá frithsheasmhach in aghaidh tuillte, triomaigh agus galar.

Méadaíonn athrú aeráide agus díghrádú timpeallachta an baol ocrais agus tearc-chothaithe do na pobail is boichte agus is imeallaithe sa domhan a bhfuil cónaí orthu i dtimpeallachtaí  a bhfuil rioscaí arda ag baint leo.  Ag leibhéal domhanda, cuirimid leis an obair a dhéanann bainistiú ar thorthaí an athrú aeráide don fheirmeoir beag bocht trínár dtacaíocht do Chlár Taighde  ar Athrú Aeráide agus Slándáil Bia (CCAFS) GGIAR.               

I mBaile Átha Cliath in Aibreán 2013, d’óstaigh Rialtas na hÉireann agus Fondúireacht Mary Robinson – Ceart Aeráide, agus le tacaíocht ó, inter alia, CGIAR tríd an gclár taighde CCAFS, mórchomhdháil idirnáisiúnta ar Ocras-Cothú-Aeráid-Ceartas. Tugadh le chéile an príomhlucht déanta beartais agus an pobal atá ag tabhairt aghaidh ar fhíricí bharra loitithe, praghsanna bia ardaithe, tearc-chothú agus ocras. D’fhéach an chomhdháil leis go mbeadh an próiseas beartas atá ar bun faoi láthair chun creat forbartha idirnáisiúnta nua do Iar -2015 a fhorbairt ag cur daoine ag croílár an phróisis, agus go mbeadh an beartas nua seo fréamhaithe go daingean ina saol mar a mhaireann siad é.  

Ag baint Feidhme as Taighde

Cé go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta ag an eolaíocht talmhaíochta maidir le tionchair fhorbartha trí chineálacha éagsúla barr a phórú atá níos láidre agus a chuireann fómhar níos mó ar fáil, tá táirgiúlacht na bhfeirmeoirí ar ghabháltais bheaga san Afraic Fho-Shahárach fós i bhfad níos ísle ná mar a d’fhéadfadh sí bheith. Tá go leor tosca éagsúla, tosca struchtúracha, tír-eolaíochta agus socheolaíocha a thagann le chéile chun an fhadhb seo maidir le fómhar íseal ó bharra a chruthú. Fadhb mhór amháin ná nach sroicheann a lán den taighde talmhaíochta páirceanna na bhfeirmeoirí ansin.  

Is iad na cúiseanna leis seo ná naisc comhpháirtíochta neamhleordhóthanacha idir institiúidí taighde agus iad siúd atá ag obair ar fhorbairt ag leibhéal an phobail; easpa rochtaine ag feirmeoirí gabháltas beag ar oiliúint, ar ionchuir agus ar chreidiúnas; agus easpa den acmhainn atá riachtanch i dtaighde talmhaíochta náisiúnta agus sna córais leathnaithe.

De bharr na n-easnamh seo a bheith aitheanta, tá dáiríreacht agus dúthracht bhreise á gcur isteach sna hiarrachtaí laistigh de CGIAR agus lasmuigh chun feidhmiú a dhéanamh ar thaighde talmhaíochta. Tá Cúnamh Éireann, mar shampla, ag tacú go díreach le Farm Radio International chun seirbhísí comhairleoireachta a sholáthar d’fheirmeoirí gabháltas beag san Aetóip, sa Mhaláiv, i Uganda agus sa Tansáin.

 Ag cur chun cinn beartas a fhreastalaíonn ar riachtanais fheirmeoirí gabháltas beag 

Oibríonn Cúnamh Éireann go dlúth le comhpháirtithe ag leibhéil náisiúnta agus idirnáisiúnta chun a chinntiú go bhfreagraíonn beartais fheirmeoireachta náisiúnta i dtíortha i mbéal forbartha do riachtanais fheirmeoirí gabháltas beag. Tacaímid le rialtais i bhfeidhmiú a gcláir thalmhaíochta atá dírithe ar fheirmeoirí gabháltas beag. Táimid ag soláthar tacaíochta do chumainn fheirmeoirí gabháltas beag. Is féidir leis seocuidiú le gníomhaíochtaí éagsúla a chur chun cinn a laghdaíonn an t-ocras, ar nós nuálaíochtaí talmhaíochta nua a chur á n-úsáid ag scála (ie. ar bhealach forleathan), barraí a bhfuil níos mó cothú iontu a chur chun cinn,  agus cuidiú le rochtain ar ionchuir agus ar chreidmheas trí scéimeanna micreachreidmheasa/sábhála a sholáthar. Tá tacaíocht tugtha ag Cúnamh Éireann d’eagraíochtaí náisiúnta d’fheirmeoirí gabháltas beag i sa Mhaláiv agus sa Tansáin, chomh maith le grúpaí níos lú feirmeoirí san Aetóip agus i Uganda, chun a chinntiú go gcloisfear a bhfuil le rá acu. 

Spreagaimid feirmeoirí chun éagsúlú a dhéanamh ar an réimse barr a fhásann siad, agus oibrímid chun rochtain níos fearr a chruthú dóibh ar ionchuir agus ar thalamh, agus ar naisc níos fearr idir fheirmeoirí gabháltas beag agus na margaí.

 Ag spreagadh teicnící feirmeoireachta nua 

Táimid gníomhach freisin ag gríosadh teicnící nua feirmeoireachta agus cleachtais fheirmeoireachta ‘ghlais’atá bunaithe ar thaighde agus ar fhianaise ar na nithe a oibríonn. Áirítear orthu seo tá talmhaíocht chaomhnaithe, agrafhoraoiseacht, scéimeanna bhainistiú uisce, gáirdíní glasraí ardaithe agus úsáid síolta atá frithsheasmhach in aghaidh tuile agus séideáin. 

Feirmeoirí Ban  

Tá mná ríthábhachtach maidir le táirgeacht bia a mhéadú. Is mná is mó a tháirgeann bia san Afraic, ach fós ní thugtar comhdheiseanna dóibh páirt a ghlacadh in oiliúint thalmhaíochta, i seirbhísí for-rochtana, ná i gcinnteoireacht ag leibhéil teaghlaigh, pobal ná náisiúnta.

Go minic ní bhíonn fáil acu ar shíolta ar ardchaighdeán, ná ar oiliúint i gcleachtais fheirmeoireachta níos fearr. Tá easpa rannpháirteachta na mban i gcinnteoireacht, maraon leis an srian atá ar a gcearta ar thalamh ar chuid de na fáthanna go bhfuil an barr óna gcuid feirmeacha i bhfad níos ísle ná mar a d’fhéadfadh sé a bheith.

Oibrimid chomh maith le comhpháirtithe chun cearta na mban i dtalmhaíocht a fheabhsú. Mar shampla, táimid i gcomhpháirtíocht leis an International Land Coalition chun tionchar a imirt ar na próisis chinnteoireachta a bhaineann le sealbhaíocht talún agus ar idirbheartaíocht maidir le rochtain ar thalamh agus ar chearta talún do mhná.

Droch infreastruchtúr, rochtain theoranta ar chreidmheas  

Dúshlán eile atá ann ná go bhfuil droch infreastruchtúr ag cosc nó ag cur isteach ar a lán feirmeoirí gabháltas beag na margaí a bhaint amach chun a gcuid táirgí a dhíol. Sin nó níl siad in ann an praghas is fearr a fháil ar a gcuid táirgí mar nach bhfuil na scileanna riachtanacha margaíochta agus gnó acu. Go minic freisin, ní bhíonn aon fháil ag na feirmeoirí sin ar chreidmheas réasúnta.

Mar shampla, sa Mhaláiv tacaímíd le Clár náisiúnta an rialtais um Fhóirdheontas Inchuir Feirme, a chuidíonn le sábháilteacht bia sa Mhaláiv, trí shíolta arbhair indiaigh níos fearr agus léagúim dheimhnithe a sholáthar do 1.6 mhilliún feirmeoir, rud a chuireann feabhas ar tháirgiúlacht, ar thorthúlacht na talún agus ar chothú na dteaghlach.

 Léigh níos mó faoi Thalmhaíocht agus Ocras 

 

Léigh tuilleadh faoin talmhaíocht agus faoin ocras

Íoslódáil Tuarascáil an Tascfhórsa maidir le hOcras 

Tuarascáil an Toscaire Speisialta maidir le hOcras

Léigh FAO State of Food and Agriculture 2011 (PDF, 3.33mb)

Ceannaigh táirgí cóirthrádála trína dtacaítear le praghsanna córa d'fheirmeoirí na hAfraice.